Wat is een veiligheidsinformatieblad (SDS)?

Veiligheidsinformatieblad: een werkdefinitie

Een veiligheidsinformatieblad (SDS) is een document dat de gevaren van een chemische stof of mengsel beschrijft en aangeeft hoe men er veilig mee omgaat, het opslaat, vervoert en afvoert. Het wordt opgesteld door de leverancier — de fabrikant, importeur of distributeur — en is vooral bedoeld voor professionele gebruikers: werkgevers, werknemers, veiligheidsfunctionarissen, hulpverleners en downstreamgebruikers van de chemische stof.

Het formaat is afkomstig uit het Globaal Geharmoniseerd Systeem van de VN voor indeling en etikettering van chemische stoffen (GHS), waarop zowel de EU als de VS voortbouwen. In de EU staan de regels in artikel 31 en bijlage II van de REACH-verordening; in de VS in de Hazard Communication Standard van OSHA, 29 CFR 1910.1200. Veel mensen zeggen nog steeds MSDS (material safety data sheet), de oudere naam; de huidige documenten heten SDS en gebruiken het formaat met 16 rubrieken.

Een SDS is geen marketing- of prestatiedocument. Het vertelt u niet hoe goed een product werkt; het vertelt u wat er mis kan gaan en wat u daaraan kunt doen.

Wie een SDS moet verstrekken

In de EU verplicht artikel 31, lid 1, van REACH een leverancier tot het verstrekken van een SDS voor stoffen en mengsels die op grond van de CLP-verordening als gevaarlijk zijn ingedeeld, voor PBT- en zPzB-stoffen en voor stoffen op de kandidaatslijst van zeer zorgwekkende stoffen. Op grond van artikel 31, lid 3, moet een SDS ook op verzoek worden verstrekt voor sommige mengsels die niet zijn ingedeeld maar gevaarlijke stoffen boven vastgestelde grenzen bevatten — in het algemeen 1 % van het gewicht (0,2 % van het volume voor gassen), 0,1 % voor bepaalde CMR-, sensibiliserende, PBT- of SVHC-stoffen — of stoffen met EU-grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling.

De EU-SDS moet zijn opgesteld in een officiële taal van de lidstaat waar het product in de handel wordt gebracht, tenzij die lidstaat anders bepaalt (artikel 31, lid 5), en moet zijn gedateerd. Hij wordt kosteloos verstrekt, op papier of elektronisch, uiterlijk bij de eerste levering (artikel 31, lid 8).

Producten die aan het grote publiek worden verkocht, vormen een bijzonder geval. Artikel 31, lid 4, bepaalt dat een SDS niet hoeft te worden verstrekt bij een gevaarlijk product dat aan het publiek wordt aangeboden als er voldoende informatie wordt gegeven om gebruikers in staat te stellen de nodige maatregelen te nemen — tenzij een downstreamgebruiker of distributeur erom vraagt. Een consument krijgt dus mogelijk geen SDS, maar uw bedrijf kan er als distributeur wel om verzoeken.

In de VS legt de Hazard Communication Standard SDS-verplichtingen op aan fabrikanten, importeurs en distributeurs van chemische stoffen en aan werkgevers van wie de werknemers met gevaarlijke chemicaliën werken. De SDS moet in het Engels zijn (andere taalversies mogen worden toegevoegd) en moet de 16 kopjes in volgorde gebruiken (lid (g)(2)), met een minimale inhoud zoals vastgelegd in de verplichte Appendix D.

De 16 rubrieken van een SDS

Artikel 31, lid 6, van REACH en lid (g)(2) van OSHA gebruiken dezelfde 16 kopjes in dezelfde volgorde. De tabel toont elke rubriek, wat erin staat en waarom die van belang is voor e-commerce- en catalogusteams. OSHA handhaaft rubriek 12 tot en met 15 niet omdat ze buiten haar bevoegdheid vallen, maar ze moeten er voor de consistentie met het GHS toch in staan.

SDS versus technisch datablad versus productdatablad

Leveranciers sturen vaak drie documenten met vergelijkbare namen. Slechts één daarvan is een wettelijk document voor gevarencommunicatie. Een technisch datablad (TDS) en een productdatablad zijn vrijwillige commerciële documenten: geen enkele EU- of VS-regelgeving legt hun formaat vast, en geen van beide kan een SDS vervangen. In onze gids over productdatabladen komt dat document uitgebreid aan bod.

Regels voor veiligheidsinformatiebladen in de EU versus de VS

De kopjes van de rubrieken komen overeen, maar de wettelijke kaders verschillen in reikwijdte, taal en updateregels. Als u hetzelfde chemische product in beide markten verkoopt, verwacht dan twee SDS-versies in plaats van één.

CLP: gevareninformatie bij online verkoop en reclame

De herziening van de CLP-verordening door Verordening (EU) 2024/2865 heeft rechtstreeks gevolgen voor online verkopers. Het nieuwe artikel 48 bis vereist dat aanbiedingen bij verkoop op afstand — waaronder webwinkels en marktplaatsen — de etiketelementen van artikel 17 duidelijk en zichtbaar tonen. Het nieuwe artikel 48 vereist dat reclame voor gevaarlijke stoffen en mengsels de pictogrammen, het signaalwoord, de gevarenaanduidingen en de EUH-aanduidingen toont; reclame gericht op het grote publiek moet ook de zin “Volg altijd de informatie op het productetiket.” bevatten. Pictogrammen en signaalwoorden mogen worden weggelaten in reclame die niet visueel is.

Verordening (EU) 2025/2439 heeft de toepassingsdata verschoven. De bepalingen over reclame en verkoop op afstand, oorspronkelijk bedoeld voor 1 juli 2026, zijn nu van toepassing vanaf 1 januari 2028, samen met de nieuwe opmaakregels en de termijnen voor etiketupdates. Leveranciers mogen deze bepalingen daarvoor vrijwillig toepassen. Een verder voorstel tot vereenvoudiging van de CLP-verordening is in behandeling, dus controleer de actuele tekst voordat u sjablonen definitief maakt.

OSHA HCS-update 2024: nalevingsdata

OSHA publiceerde op 20 mei 2024 in het Federal Register een bijgewerkte Hazard Communication Standard (89 FR 44144), van kracht op 19 juli 2024, om de norm beter af te stemmen op het GHS van de VN. In januari 2026 verlengde OSHA de nalevingsdata (91 FR 1695); de verlengde data staan nu in lid (j). Tijdens de overgangsperiode mag de vorige of de bijgewerkte norm worden gevolgd.

Hoe u een SDS leest voor productvermeldingen

Voor een vermelding hebt u maar een handvol rubrieken nodig, en u moet er waarden uit overnemen in plaats van ze te parafraseren. Loop de SDS in deze volgorde door:

1. Controleer eerst rubriek 1: productnaam, productcode, leverancier en (in de EU) de UFI moeten overeenkomen met het product dat u verkoopt. Een andere samenstelling of leverancier betekent een andere SDS.
2. Controleer de revisiedatum in rubriek 16 (of in de kop) en bevestig dat het de actuele versie van de leverancier is.
3. Neem de etiketelementen uit rubriek 2 exact over: pictogrammen, signaalwoord, gevarenaanduidingen, veiligheidsaanbevelingen en eventuele EUH-aanduidingen. Dit zijn de elementen die CLP vanaf 1 januari 2028 vereist in online aanbiedingen.
4. Neem fysische kenmerken uit rubriek 9 over — fysische toestand, kleur, geur, pH, vlampunt — voor de specificatietabel waar ze kopers helpen.
5. Neem opslag- en hanteringsinstructies uit rubriek 7 over, evenals eventuele leeftijds- of gebruiksbeperkingen die op het etiket staan.
6. Geef rubriek 14 door aan uw logistieke team: het VN-nummer, de juiste officiële vervoersbenaming, de transportgevarenklasse en de verpakkingsgroep bepalen of vervoerders het product accepteren en hoe het verpakt moet worden.
7. Let op rubriek 15 voor regionale beperkingen die kunnen bepalen waar of aan wie u het product mag verkopen.
8. Leg vast op welke SDS-versie elke vermelding is gebaseerd, zodat u de vermelding kunt bijwerken wanneer er een herziene SDS binnenkomt.

Veiligheidsinformatiebladen actueel houden

Een SDS is een levend document. Op grond van artikel 31, lid 9, van REACH moeten leveranciers het onverwijld bijwerken wanneer er nieuwe informatie over gevaren of risicobeheer beschikbaar komt of wanneer een besluit over een autorisatie of beperking wordt genomen, het markeren met “Revisie: (datum)” en het sturen naar iedereen aan wie ze in de voorgaande 12 maanden hebben geleverd. Uw administratie moet deze updates kunnen verwerken.

• Bewaar elke versie, niet alleen de laatste: sla de revisiedatum en het versienummer bij elk bestand op.
• Koppel elk productrecord en elke vermelding aan de SDS-versie waarop ze is gebaseerd.
• Bewaar één SDS per markttaal en per samenstelling; een vertaalde SDS is een apart document om bij te houden.
• Beschouw een nieuwe revisie als aanleiding om de etiketelementen uit rubriek 2 en de transportgegevens uit rubriek 14 van live vermeldingen opnieuw te controleren.
• Vraag leveranciers om revisies automatisch te sturen in plaats van erop te vertrouwen dat u ze zelf downloadt.
• Beoordeel SDS-bestanden die ouder zijn dan uw gebruikelijke beoordelingscyclus en vraag de leverancier te bevestigen dat ze actueel zijn.

SDS-gegevens in vermeldingen gebruiken zonder gevaren verkeerd voor te stellen

Bij gevareninformatie veroorzaakt creatief copywriten echte schade. Een paar regels houden vermeldingen nauwkeurig:

• Gebruik de exacte gevarenaanduidingen en veiligheidsaanbevelingen uit de SDS en van het etiket; kort ze niet in, verzacht ze niet en herformuleer ze niet.
• Toon alle pictogrammen en het signaalwoord die voor het product gelden, niet slechts een selectie.
• Vermijd claims als “niet-giftig”, “onschadelijk” of “veilig” die de indeling tegenspreken of bagatelliseren.
• Hergebruik de SDS van een ander product niet, ook niet uit hetzelfde assortiment, tenzij de leverancier bevestigt dat die ook uw product dekt.
• Stem de taal van de gevareninformatie af op de markt waar de vermelding wordt getoond.
• Stel de SDS beschikbaar aan zakelijke klanten die erom vragen en houd de versie van de leverancier ongewijzigd.
• Laat de indeling over aan de leverancier; als de SDS en het etiket elkaar tegenspreken, vraag de leverancier dan welke juist is voordat u publiceert.

Werken met SDS’en op catalogusschaal

Wanneer een assortiment chemicaliën honderden SDS-pdf’s omvat, is het lastigste om de juiste velden consistent te extraheren en te controleren. Doc2Shelf kan SDS-pdf’s naast andere leveranciersdocumenten lezen, identificatoren, gevareninformatie en fysische eigenschappen in gestructureerde velden extraheren, elke extractie een betrouwbaarheidsscore en een volledigheidsscore geven en ontbrekende informatie markeren zodat een persoon die kan beoordelen voordat er iets wordt gepubliceerd. Het deelt stoffen niet in en beoordeelt de naleving niet; de SDS van de leverancier blijft de referentie.